Małgorzata Weronika Czachor, Wieloznaczność imiesłowu przysłówkowego współczesnego w ujęciu strukturalnym i pragmatycznym, Kraków 2026, 187 [1] s.

Monografia dotyczyła relacji znaczeniowych konstrukcji z imiesłowem współczesnym. Przeprowadzone testy na różnicę między wieloznacznością a niezdeterminowaniem znaczeniowym (Zwicky, Sadock 1975; Gillon 1990) oraz analiza losowej próbki 250 zdań z NKJP wskazały, że relacje znaczeniowe (rozumiane okolicznikowo) w tych konstrukcjach mają charakter pragmatyczny, a nie semantyczny. Semantyka imiesłowu przysłówkowego współczesnego opiera się na ukazaniu korelacji między zjawiskami oraz na stwierdzeniu jedności czasowo-przestrzennej dwóch zdarzeń (i logicznej koniunkcji dwóch zdań), a pragmatyka na interpretacji tych korelacji.
Po przeanalizowaniu różnych teorii pragmatycznych stwierdzono, że do opisu komponentu pragmatycznego imiesłowu przysłówkowego współczesnego najlepiej nadaje się teoria uogólnionych implikatur konwersacyjnych Levinsona (2000) oraz teoria poziomów koherencji Pagina (2014). Systematyzacja wnioskowań pragmatycznych na podstawie analizy losowej próby 462 zdań z NKJP pozwoliła na wyodrębnienie 16 podtypów opartych na analizie stosunków czasowych i domyślnych interpretacji, wykazując również zależność niektórych interpretacji od szyku i teliczności.
Semantykę i pragmatykę imiesłowów przysłówkowych współczesnych można precyzyjnie rozgraniczyć i częściowo usystematyzować, co pozwala na lepsze zrozumienie ich roli w języku polskim.

seria: Prace Instytutu Języka Polskiego PAN nr 175

Copyright by Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 2026

ISBN 978-83-68198-13-3